Uw deelnemer verhuisde naar het buitenland en vergat zijn pensioen. Wat kunt u vanaf 2027 laten zien?

Een gids voor pensioenfondsen, uitvoerders en besturen over onvindbare deelnemers in het buitenland: wat er op 27 oktober veranderde, waarom juist deze groep uit beeld raakt, en hoe u aantoonbaar uw best doet.

Het korte antwoord

Een ouderdomspensioen moet uiterlijk vijf jaar na de AOW-leeftijd ingaan. Gaat het later in, dan wordt de volledige waarde in één keer belast, met daarbovenop in beginsel 20% revisierente. De Fiscale verzamelwet 2027, op 27 oktober 2026 aangenomen door de Eerste Kamer, maakt het mogelijk die gevolgen in bepaalde gevallen te laten vervallen. Als voorbeeld van een voorwaarde noemt de memorie van toelichting dat de pensioenuitvoerder heeft geprobeerd in contact te komen met de gerechtigde.

Voor een fonds betekent dat: hoe u een deelnemer in het buitenland probeert te bereiken, en wat u daarvan vastlegt, kan straks verschil maken voor die deelnemer. Het is verstandig daar nu al op in te richten.

Wat er op 27 oktober veranderde

De Tweede Kamer nam wetsvoorstel 36938, de Fiscale verzamelwet 2027, aan op 6 oktober 2026. De Eerste Kamer volgde op 27 oktober 2026. De wet treedt in werking met ingang van 1 januari 2027.

Eén onderdeel gaat over een probleem dat elk fonds kent: het pensioen dat niet op tijd ingaat. De regel tot nu toe:

Een ouderdomspensioen moet uiterlijk ingaan vijf jaar nadat de werknemer de AOW-leeftijd bereikt.

Gebeurt dat niet, dan wordt de waarde van het volledige ouderdomspensioen direct in de belastingheffing betrokken, en is daarbovenop in beginsel 20% revisierente verschuldigd. Hetzelfde geldt voor partner- en wezenpensioen.

De memorie van toelichting rekent dit voor aan de hand van een herkenbaar geval: een deelnemer die naar het buitenland is verhuisd en zijn pensioen is vergeten. De belasting en revisierente kunnen dan oplopen tot 69,5% in totaal: 49,5% belastingheffing en 20% revisierente.

De regering schrijft er zelf bij: "Niet in alle gevallen zijn de fiscale consequenties daarvan echter billijk."

Daarom kunnen die gevolgen voortaan onder voorwaarden vervallen. De voorwaarden worden bij ministeriële regeling uitgewerkt. De memorie noemt twee voorbeelden:

• De gerechtigde moet nog in leven zijn op het moment dat het pensioen wordt opgevraagd.
• De pensioenuitvoerder heeft geprobeerd in contact te komen met de gerechtigde.

Vragen erfgenamen van een overleden gerechtigde het pensioen op, dan blijven de fiscale gevolgen van toepassing.

Wat dit voor u betekent. De tweede voorwaarde ligt niet bij de deelnemer, maar bij u. Wat "geprobeerd" precies inhoudt en hoe u het aantoont, staat nog niet vast. Maar een fonds dat zijn pogingen vandaag al vastlegt, per deelnemer, met datum en resultaat, staat sterk zodra de regeling er is.

Waarom juist deelnemers in het buitenland uit beeld raken

Een deelnemer in Nederland vindt zijn pensioen vrij makkelijk terug. Een gewezen deelnemer in het buitenland loopt op drie plekken vast.

1. Mijn Pensioenoverzicht zit achter DigiD. Het overzicht toont AOW en aanvullend pensioen samen, maar is alleen toegankelijk met DigiD of een Europees inlogmiddel (eIDAS), en kent geen papieren route. DigiD aanvragen vanuit het buitenland vraagt een burgerservicenummer. Via de SVB kan het alleen wie al AOW ontvangt of een brief over de eerste AOW-betaling heeft gehad. Wie lang voor zijn AOW-leeftijd vertrok, ziet zijn pensioen dus vaak nergens.
2. Het adres veroudert. Wie vertrekt, verhuist daarna vaak nog een paar keer. De RNI, de Registratie Niet-ingezetenen, is sinds eind 2016 volledig operationeel en helpt fondsen bij vertrek uit Nederland. Maar een register is zo goed als de laatste wijziging die erin is gekomen. Een adres dat in Polen, Portugal of Marokko verandert, komt daar niet vanzelf in terecht.
3. Niemand kijkt. Uitzendkrachten, seizoenswerkers, chauffeurs en zorgmedewerkers bouwden soms een paar jaar pensioen op en vertrokken. Velen weten niet dat het er is. Een brief naar een oud adres komt niet aan; een brief in het Nederlands wordt niet gelezen.

Hoe groot dit kan zijn, liet ABP in 2022 zien: van 19.000 gepensioneerden waren geen adresgegevens bekend, voor in totaal ongeveer 300 miljoen euro aan uitkeringen. Veel van hen waren naar het buitenland verhuisd.

De Wtp maakt het urgenter

Fondsen hebben tot 1 januari 2028 om de overstap naar de Wet toekomst pensioenen af te ronden. In die transitie ontvangt elke deelnemer brieven over zijn pensioen. Brieven naar buitenlandse adressen komen terug, of komen aan bij iemand die er allang niet meer woont. Wat u in de transitie niet bereikt, blijft na de transitie onbereikbaar. Een opgeschoonde administratie van gewezen deelnemers in het buitenland is dus geen bijzaak, maar onderdeel van een zorgvuldige overstap.

Wat BRP en RNI wel en niet doen

BRP en RNI blijven de basis. Wij zien ze als de eerste stap, niet als de laatste. Ze werken goed voor wie netjes is uitgeschreven en daarna weinig verhuist. Ze werken slecht voor:

• wie vertrok voordat de RNI operationeel was, of nooit goed is uitgeschreven;
• wie in het buitenland verhuisde zonder dat ergens door te geven;
• wie na overlijden een partner of kinderen achterlaat die niemand bij naam kent;
• wie onder een andere naam of spelling bij het fonds bekend is dan in het land waar hij nu woont.

Voor die groep heeft u aanvullende stappen nodig. Elke aanvullende stap moet een aanvulling zijn op BRP en RNI, nooit een vervanging.

Wat "geprobeerd in contact te komen" kan betekenen: een werkbare ladder

Hieronder staat hoe wij het zouden inrichten. Dit is ons voorstel, geen wettelijke norm. Wat de regeling straks vraagt, bepaalt de minister.

Twee regels maken zo'n dossier sterk:

• Niets telt op één spoor alleen. Pas twee onafhankelijke bevestigingen maken van een spoor een resultaat.
• "Niet gevonden" is ook een uitkomst. Leg vast wat u probeerde. Juist dat laat zien dat u het geprobeerd heeft.

Hoe PensionHunter fondsen helpt

Wij werken aan de kant van mensen die in het buitenland hebben gewerkt, en kennen daardoor de weg terug: welke landen, welke talen, welke instanties, welke werkgevers en wat er van hen werd. Voor fondsen zetten we dat op drie manieren in.

1. GPFR, het Global Pension Finding Register. Gratis voor fondsen. Mensen die in het buitenland hebben gewerkt, laten in GPFR één keer een contactadres achter voor hun pensioenen. Fondsen kunnen gratis aansluiten en zoeken naar deelnemers die zij niet kunnen bereiken. Naam, geboortedatum en een eventueel nationaal nummer worden eenrichtingscodes; het matchen vergelijkt alleen codes, voor hetzelfde land en overlappende jaren. Er wordt niets gedeeld zonder ja van de persoon én van het fonds, en een medewerker van het fonds bevestigt elke match. Het matchen begint zodra fondsen aansluiten. Wie er vroeg bij is, bepaalt mee hoe het werkt.
2. De opsporingsoproep. Gratis voor fondsen. Een openbare pagina waarop uw fonds in eigen woorden zegt dat het oud-deelnemers in het buitenland zoekt: in het Nederlands, Engels en de talen van uw oud-deelnemers, met uw eigen contactroute. U krijgt het aantal bezoeken per taal voor uw dossier. Een oproep gaat alleen live na uw schriftelijke akkoord op de tekst.
3. Gericht opsporen van deelnemers in het buitenland. Voor de deelnemers die na BRP en RNI overblijven. Onder een verwerkersovereenkomst, met alleen de gegevens die nodig zijn en zonder BSN, bankgegevens of bedragen. Zo werken we:

• In groepen, niet los. Deelnemers die bij dezelfde werkgever, via hetzelfde uitzendbureau of in dezelfde periode werkten, zijn één onderzoek met veel antwoorden.
• Eerst de werkgever en het uitzendbureau. Daar ligt vaak het thuisadres bij indiensttreding en een contactpersoon in het land van herkomst.
• Dan het land zelf. Openbare gegevens ter plaatse en het netwerk van oud-collega's. Gesloten bevolkingsregisters raadplegen wij niet.
• Altijd in uw naam. Contact verloopt met uw tekst en uw afzender. Wij vertellen nooit aan iemand anders dan de deelnemer dat er een pensioen is.
• Per deelnemer een dossier: bereikt, gevonden maar niet bereikbaar, overleden, of niet gevonden, met waar gezocht is en de datum. Precies het soort vastlegging waar de ladder hierboven om vraagt.

Wij zijn een aanvulling op uw eigen opsporing en op BRP en RNI, geen vervanging.

Checklist voor het bestuur

• Weten wij hoeveel gewezen deelnemers een onbekend of buitenlands adres hebben?
• Weten wij hoeveel van hen binnen vijf jaar na hun AOW-leeftijd vallen, of er al voorbij zijn?
• Leggen wij elke poging om een deelnemer te bereiken vast, met datum, kanaal en uitkomst?
• Doen wij meer dan BRP en RNI, en kunnen wij laten zien wat?
• Bereiken onze brieven deelnemers in hun eigen taal?
• Wat doen wij met Wtp-brieven die uit het buitenland terugkomen?
• Hebben wij een route voor partners en kinderen van overleden deelnemers in het buitenland?
• Wie in het fonds is eigenaar van dit dossier?

Veelgestelde vragen

Is de sanctie op een te late ingang nu afgeschaft?

Nee. De regel blijft dat een ouderdomspensioen uiterlijk vijf jaar na de AOW-leeftijd ingaat. Nieuw is dat de fiscale gevolgen onder voorwaarden kunnen vervallen. Die voorwaarden volgen bij ministeriële regeling.

Vanaf wanneer geldt dit?

De Fiscale verzamelwet 2027 treedt in werking met ingang van 1 januari 2027.

Moet een fonds aantonen dat het heeft geprobeerd de deelnemer te bereiken?

De memorie van toelichting noemt als voorbeeld van een voorwaarde dat de uitvoerder heeft geprobeerd in contact te komen met de gerechtigde. Hoe dat precies wordt ingevuld, bepaalt de regeling. Vastleggen wat u doet is in elk geval verstandig.

Geldt de ruimte ook voor erfgenamen?

Nee. Vragen erfgenamen van een overleden gerechtigde het pensioen op, dan blijven de fiscale gevolgen van toepassing.

Kost GPFR het fonds iets?

Nee. GPFR is gratis voor mensen en gratis voor fondsen en bestuurders.

Krijgt PensionHunter een lijst met deelnemers?

Voor GPFR niet: daar wordt gezocht met eenrichtingscodes. Voor gericht opsporen alleen onder een verwerkersovereenkomst, met de minimale gegevens die nodig zijn.

Praat met ons

Wilt u weten hoe dit er voor uw fonds uitziet? Wij beginnen graag klein: een proef met een deel van uw gewezen deelnemers in het buitenland, zodat u ziet wat het oplevert voordat u verder beslist.

Bekijk wat wij voor pensioenfondsen doen of mail hello@pensionhunter.ai.

Fondsen die hun oud-deelnemers in het buitenland willen helpen zichzelf te melden, vinden GPFR hier: pensionhunter.ai/register/nl.

Wij identificeren en helpen bereiken. Wij geven geen financieel of juridisch advies.

The PensionHunter Team

Lees ook: Deelnemers in het buitenland opsporen: gids voor fondsen